شکسته نستعلیق

با سلام و درود خدمت همراهان و هنردوستان سایت سونر استور،در این مقاله سعی داریم تا به معرفی خط شکسته نستعلیق و همچنین نحوه پیدایش آن بپردازیم امیدواریم از خواندن این مقاله لذت کافی را ببرید.

خط شکسته نستعلیق زیباترین و سومین نوع از خوشنویسی ایرانی می باشد و ابداع آن به سده یازدهم هجری بازمیگردد . چون شکل های آن بیشتر از رها کردن و شکستن خط نستعلیق گرفته شده به آن شکسته نستعلیق می گویند.همچنین دارای جزئیاتی از خط تعلیق می باشد که در تند نویسی به کار کاتبان می آمد.

این خط در ابتدای پیدایش خود به طور کلی در پاسخ به نیاز سرعت در نوشتن پدیدار شد و با رها کردن قوس ها سایش دندانه ها و اتصالات کلمات و حروف در خط نستعلیق بوجود آمد.

از اواخر سدۀ دهم که نستعلیق به اوج زیبایی رسید زمزمه‌های پیدایش شکستۀ نستعلیق آغاز شد. خطِّ شکسته، برخلاف خطِّ بنایی (مَعقلی) که تمامِ آن سطح است، دورِ فراوان دارد و برای روان و تندنویسی از دو خطِّ تعلیق و شکستۀ آن با مایه‌ای از نستعلیق به وجود آمده است. تنوّع حرف‌ها، اتّصال‌ها و ترکیب‌های آن بسیار بیش از نستعلیق است. این خط سومین و آخرین خطی است که تنها به‌دست ایرانیان ابداع شد و به کمال رسید.

معرفی اساتید این مکتب و تاثیر این نوع خط در ملل دیگر :

گروهی خطِّ شکسته را هنگامی که پیچیده، متمایل به تعلیق و گاه بدون نقطه باشد، تَرَسُّل خوانده‌اند. گفتنی است که شکستۀ نستعلیق، برخلاف نستعلیق، چندان مورد توجه خوشنویسانِ کشورهای همسایه قرار نگرفت.

در شبه قارۀ هند، خطِّ شکستۀ نستعلیق را «شفیعه» و خطِّ تعلیق را «شکسته» نامیده‌اند. پیشگامانی که در قانونمند کردن شکستۀ نستعلیق سهم بسیاری دارند، محمدشفیع حسینی و مرتضی قلیخان شاملو (ف، 1100 ق.) هستند.

محمدشفیع حسینیِ هروی مشهور به شفیعا در زمانی که مرتضی قلی شاملو، حاکمِ هرات بود عهده‌دار منصبِ منشی‌باشی بود و با تکمیل و تقویت هنرِ خویش توانست خطِّ شکستۀ آغازین پیش از خویش را قانونمند کند و سر و سامانی دهد. بیشتر آثار برجای مانده از وی در میان سال‌های 1062 تا 1078 ق. کتابت شده‌اند. محمد شفیع، بنا به نوشتۀ تذکره‌ها، در 85 سالگی و حدود سال 1081 ق. درگذشته است.