بهترین روش آموزش اصول و قواعد خطاطی

با سلام و درود فراوان خدمت هنردوستان و همراهان سایت سونراستور،در این مقاله سعی شده تا بهترین روش آموزش خطاطی یعنی آموزش اصول خطاطی ذکر شود.امید است خواندن این مقاله برای شما مفید واقع شود.

خطاطی یا خوشنویسی به معنای زیبانویسی است همراه با خلق زیبایی و فردی که این فرآیند را انجام می دهد،خوشنویس نام دارد.

آموزش حضوری و رو در رو بهترین روش آموزشِ خوشنویسی بوده و هست. ظرایف و نکات ریز و مهم را بهتر از هر توضیحی در نوشتنِ استاد می‌توان دید. معمولاً استاد همزمان با نوشتنِ سرمشق یا رفع اشکالاتِ شاگرد، نکاتی چون مرکّب‌برداری، قلم‌گذاری، اندازه و ضخامت حروف و نسبت‌شان را با خطِّ کرسی توضیح می‌دهد.

آداب و اصول کتابت و خوشنویسی بیش از این‌که از طریق کتاب‌ها و رساله‌های آموزشی به نسل‌های بعد منتقل گردد، به روش سینه به سینه از استاد به شاگرد می‌رسید. ازین رو هرچند امروزه می‌توان بسیاری از سنّت‌های دراز آهنگ را در متون و تذکره‌ها و جز این‌ها هم جستجو کرد ولی با این حال یکی از منابع مفید و در دسترس، وضعیت کنونی آموزش خط است.

آموزش حضوری خوشنویسی در دو بخش مجزّا صورت می‌گیرد. نخست بررسی تمرین و مشق‌های روزهای گذشتۀ شاگرد و اصلاح آن‌ها و مشخص کردن ضعف و قوّت حروف و کلمات. دیگر این‌که استاد برای جلسۀ آینده سرمشقی را بنویسد و به هنرجو بدهد.

امروزه که چاپ و تکثیر، بسیاری از کارها را آسان کرده است، بیشتر مدرّسان خوشنویسی، سرمشق را فتوکپی کرده و به شاگرد می‌دهند؛ در نتیجه زمان بیشتری برای رفع اشکال و بررسی مشقِ شاگرد باقی می‌ماند. این کار سرعت آموزش را بیشتر می‌کند و سر مشقِ هنرجویان نیز یک‌دست‌تر می‌شود. اما سبب می‌شود تا هنرجو کمتر با سرمشق و سرخط نوشتنِ استاد آشنا شود.

نظر برخی از بزرگان این عرصه پیرامون نحوه آموزش :

سلطان علی مشهدی مشق را بر دو گونۀ نظری و قلمی تقسیم کرده است. نظری را نگاه کردن خط و قلمی را نقل کردن و نوشتن از روی سرخط دانسته است (رسالاتی در خوشنویسی، ص 25).

باباشاه اصفهانی در رسالۀ آداب‌المشق مشق را به سه دستۀ نظری، قلمی و خیالی تقسیم کرده است.

مشقِ نظری را دیدن خطِ استاد، مشقِ قلمی را نقل کردن و تمرین عملی از خطِ استاد و مشقِ خیالی را نوشتنِ بدون سرمشق و الگو معرفی کرده است (همان، ص 218).

علاوه‌بر تدریسِ حضوری و زنده، برخی از خوشنویسان، تجربیات خویش را در قالبِ رساله‌ای منظوم یا منثور ریخته و برای آیندگان به یادگار می‌گذاشتند. بدیهی است که آموزش و شرح اصول و قواعد خوشنویسی، به‌شکل غیرحضوری و به‌ویژه در قالب نظم، بسیار دشوار است.